"लाभले आम्हास भाग्य बोलतो मराठी"

आज मराठी भाषा दिवस. तसे वर्षभरात आपण बरेच दिवस साजरे करत असतो. होळी, दिवाळी, ख्रिसमस, ईद सारखे सण. स्वातंत्र्य दिन, प्रजासत्ताक दिन, महाराष्ट्र दिन, तसेच आजकालच्या तरुणाईचे आवडते वॅलेंटाइन डे, रोझ डे, फ़्रेंडशिप डे, मदर्स डे, फादर्स डे आणि असेच अनेक. हे सगळे दिवस वेगवेगळ्या पद्धतीने साजरे केले जातात. वैयक्तिकरित्या एकमेकांना शुभेच्छा, भेटवस्तु देऊन, किंवा सार्वजनिक पातळीवर उत्सव साजरा करुन.

पण माझी थोडी संभ्रमवस्था झाली आहे, की मुळत: मराठी भाषा दिवस साजरा करण्यामागे हेतु काय आहे? साजरा करायचा म्हणजे नक्की काय करायचं? व्याख्यानं, निबंध स्पर्धा, वक्तृत्व स्पर्धा वगैरे आयोजित करुन सार्वजनिक पातळीवर साजरा केला जाउ शकतो, माझी खात्री आहे काही सामाजिक संस्था किंवा राजकारणी मंडळी अशा पद्ध्तीने साजरा करतही असतील. पण आपण वैयक्तिक पातळीवर कसे योगदान करु शकतो?

मुळातच हा दिवस साजरा करण्याचा हेतू आधी स्पष्ट व्हायला हवा. मराठी आपली मातृभाषा आहे, पण खरचं तिची जपणुक आपण करतो आहोत का? नविन पिढी तर पुर्णपणे इंग्रजाळत चालली आहे. मान्य की इंग्रजी ही आंतरराष्ट्रीय भाषा, पुढे जायचं असेल तर इंग्रजी यायलाच हवी. पण म्हणुन या अट्टहासापायी आपण आपल्या मायमराठी पासुन दुर जाण्याची गरज काय?
कवी सुरेश भटांनी म्हटल्याप्रमाणे "आपुल्या घरात हाल सोसते मराठी.." अशी वेळ आली आहे मराठी भाषेवर.

माझ्या मते कोणतिही भाषा ही तिच्या साहित्याने ओळखली जाते. आपल्या मराठी भाषेला तर साहित्याचा वैभवशाली इतिहास आहे. संत ज्ञानेश्वर, रामदास स्वामींपासुन ते वि.स.खाडेकर, वि.वा.शिरवाडकर, पु.ल., प्र.के., व.पु... आज मराठी दिवस साजरा करताना मला असं वाटतय की या निमित्ताने आपल्यापैकी प्रत्येकाने जर एक मराठी पुस्तक खरेदी करायचं ठरवलं (वाचण्यासाठी,.. दिखाव्यासाठी नाही!!) ते पण मोलाचं योगदान ठरेल. कोणि आपल्या प्रियजनांना भेट म्हणुन पण पुस्तकं देउ शकतो. घरापसुन जवळ जर एखादं ग्रंथालय असेल तर तिथलं सदस्यत्व घ्यायचं ठरवा. मुलांमधे लहानपणापासुनच वाचनाची गोडी लागेल या द्रुष्टीने प्रयत्न करावा.

खरच मराठी भाषा जपायची असेल आणि वाढवायची असेल तर त्यासाठी आजच प्रयत्न करायला हवेत, आजच्या तरूण पिढीला याची जाणिव करुन देणं खुप गरजेचं आहे. चला, आपण सगळे मिळुन आपला खारीचा वाटा उचलुयात!!! काय मग, होणार ना सहभागी?

"लाभले आम्हास भाग्य बोलतो मराठी
जाहलो खरेच धन्य ऐकतो मराठी
धर्म , पंथ , जात एक जाणतो मराठी
एवढ्या जगात माय मानतो मराठी"
(कवी सुरेश भट)

"जय महाराष्ट्र"

---
विक्रम काटे.
२७ फेब्रुवारी २०११

तुझे आहे तुजपाशी..

While reading one of my friends' blog - Have you seen your golden house yet?, it reminded me of a small piece of story from one of the 'VaPu' (popular Marathi author V P Kale) books and thought of sharing it with you all.
-

A man was walking in the jungle, carrying a lot of iron chains on his shoulders. Every next step, he used to pick up a stone and polish it on chains and then throw it away. He kept on doing this for long time. A passerby asked him, "What are you doing man? What is it that you are searching for?"

He answered, "I heard about the Philosopher's stone which transforms iron into gold. I am searching for it. If I am able to find it, I will convert all these iron chains into gold and I will be happy forever in my life."

Few years later, same man met this passerby again. He was still carrying the chains, but this time all these chains were of Gold. He was not able to walk as fast as earlier due to his age and the weight of those chains. Still he had a piece of iron in his hand and he was still picking up the stones & polishing it on iron.

Passerby asked this man, "Now all your chains are golden, still you are hungry, that too for this small piece of iron. Hadn't you found that Philosopher's stone?"

Man answered, "As you can see that all of my iron chains are now golden, means I have had found the Philosopher’s stone. But this job of picking up the stone and throwing it after polishing on the iron chains, I was doing it so mechanically, that I could not recognize which stone worked out and made these iron chains golden. In that process, somehow I lost that Philosopher's stone. Now I am again searching for the same stone."
-

What is it that this man in the story was looking for? He wanted to be happy by converting all of the iron chains into gold. He actually found the Philosopher's stone also and all his chains were converted to gold. But in the process, he forgot what his need was. Instead of looking at all golden chains that he is having and enjoying what he has, he is now looking for that Philosopher's stone again.

Same thing happens with us all. In this world of rat race we forget what we already have and instead of enjoying it, we tend to run behind the new things always. It’s true what Sant Tukaram said many years ago –

तुझे आहे तुजपाशी,
परि तू जागा चुकलाशी..
(what's yours is within you)

---
17-may-2010

नको शिवराया, जन्म आता घेउ..

नको शिवराया, जन्म आता घेउ
महाराष्ट्र जो होता, तैसा नाही

हवा आहे तु सर्वा, शेजा‍‍र्‍या घरी
होई कोण जननी, जिजाबाई

आळवती नाव तुझे, जनता सारी
एक तुझी जयंती अन, महाराष्ट्र दिनी

अवतरशील तुपण, लढावया शत्रुशी
मावळा न दिसे, तुझिया पाठी

म्हणवती मावळे, शुरवीर स्वत:ला
अपुल्याच लोकांवर, चाले तलवारी

पाहोनि हे सारे, होशिल उदास,
काय होते काय झाले, स्वराज्यात

--
०६-मे-२०१०

मुखवटा

गर्दीमधुनी चालतो एकटा
चढविला आहे एक मुखवटा
सुख काय, दु:ख काय..
चेहर्‍यावरती एकच छटा.
---
१६-एप्रिल-२०१०

मृगजळ

दाटती डोळ्यांमधी आसवे
आठवताना क्षण ते हसवे
मृगजळ मज सारेच भासते
काय खरे? काय होते फसवे?

---
१६-एप्रिल-२०१०

मन माझं..

मन माझं.. थोडसं शहाणं, खुप सारं वेडं
एका जागी ना कधी, सदा याची गडबड

याच काय हो, पण आम्हाला असतात कामं ऑफीसात,
हे जातं आपलं भिजायला.. आठवणींच्या पावसात
नको जात जाउ सांगतो.. हजारदा तरी दिवसात
ऐकतय कधी?.. येताना ओले.. मग डोळेही असतात

दिसू लागते मग.. जुन्याच जखमांवरची.. नवी ओरखड...
मन माझं.. थोडसच शहाणं, खुप सारं वेडं

तासनतास पाहत असतं.. ’ति’चीच वाट,
याला वाटत.. होइल पुन्हा कधीतरी तिची भेटगाठ
का नाही आठवत याला, तिने फिरवलीय केव्हाच पाठ
या सगळ्यामधे मात्र, याचीच लागतेय पुरती वाट

कधी कळणार ना ’ति’ला, याची ही सगळी धडपड
मन माझं.. थोडसच शहाणं, खुप सारं वेडं

कधी कधी याला काय होतं.. कळत नाही खरं
स्वत:भोवती रिंगण करुन.. त्या शून्यात हरवतं
विचारलं त्याला, वाटत नाही का बाबा तुला बरं
तेव्हा झालेलं असतं ते.. आंधळं-पांगळं.. मुकं नि बहिरं

मग वाटतं, नको रे देवा ही शांतता.. बरी त्याची बडबड
मन माझं.. थोडसच शहाणं, खुप सारं वेडं

----
विक्रम
(०८-१२-२००९)

एकटा

सोडून गेलीस तू अशी
कशी भरणार तुझी उणिव
होतो मी एकटा तुला भेटण्याआधी
आज झाली एकटेपणाची जाणिव